Περίοδος: Γιατί έχω πόνο και πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί
Η περίοδος αποτελεί μία φυσιολογική λειτουργία του γυναικείου οργανισμού, που συνδέεται με τον αναπαραγωγικό κύκλο. Ωστόσο, πολλές γυναίκες κάθε μήνα βιώνουν πόνο ή έντονη ενόχληση κατά τη διάρκεια της περιόδου. Ο πόνος αυτός μπορεί να είναι ελαφρύς και διαχειρίσιμος ή τόσο έντονος ώστε να περιορίζει σημαντικά την καθημερινότητα. Ο ιατρικός όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει τον πόνο της περιόδου είναι «δυσμηνόρροια».
Γιατί πονάω στην περίοδο;
Ο πόνος περιόδου χωρίζεται σε δύο βασικές κατηγορίες.
Η πρώτη κατηγορία ονομάζεται πρωτοπαθής δυσμηνόρροια. Εμφανίζεται συνήθως από τα πρώτα χρόνια της εμμήνου ρύσης. Προκαλείται από τις προσταγλανδίνες, δηλαδή χημικές ουσίες που παράγει η μήτρα για να συσπάται και να αποβάλει το ενδομήτριο. Το σημαντικό είναι ότι δεν σχετίζεται με κάποια πάθηση, αλλά με τον τρόπο που αντιδρά το σώμα στον κύκλο.
Η δεύτερη κατηγορία είναι η δευτεροπαθής δυσμηνόρροια. Σε αυτή την περίπτωση ο πόνος προκαλείται από υποκείμενες παθήσεις όπως η ενδομητρίωση, τα ινομυώματα, η αδενομύωση ή η πυελική φλεγμονώδης νόσος. Έτσι, ο πόνος δεν περιορίζεται σε έναν «φυσιολογικό» κύκλο, αλλά είναι πιο έντονος, μπορεί να διαρκεί περισσότερες μέρες και να μην ανταποκρίνεται εύκολα στα κοινά παυσίπονα.
Άλλες πιθανές αιτίες περιλαμβάνουν τη στένωση του τραχήλου, τις κύστες ωοθηκών ή ακόμη και τη χρήση ενδομήτριας συσκευής (σπιράλ).
Περίοδος και συμπτώματα που τη συνοδεύουν
Η έμμηνος ρύση συνοδεύεται και από συμπτώματα που δεν περιορίζονται μόνο σε κράμπες χαμηλά στην κοιλιά. Μπορούν να περιλαμβάνουν:
- πόνο στη μέση ή στους μηρούς
- Έναρξη πόνου 1–2 ημέρες πριν την περίοδο, με κορύφωση στο πρώτο 24ωρο και υποχώρηση μέσα σε 2–3 ημέρες
- Αίσθημα πίεσης ή βάρους στην κοιλιά
- Πονοκέφαλο ή ζάλη
- Ναυτία ή ακόμη και τάση για εμετό
- Διάρροια ή χαλαρές κενώσεις
- Κόπωση ή αίσθημα εξάντλησης
Τα συγκεκριμένα συμπτώματα μπορεί να ποικίλουν σε ένταση. Κάποιες γυναίκες έχουν μια ενοχλητική αλλά ανεκτή εμπειρία, ενώ άλλες βιώνουν τόσο έντονα συμπτώματα ώστε να αναγκάζονται να λείπουν από το σχολείο ή την εργασία.
Πότε πρέπει να απευθυνθώ σε γιατρό για τον πόνο στην περίοδο;
Ο πόνος της περιόδου σας μπορεί να είναι φυσιολογικός, αλλά υπάρχουν ενδείξεις που υποδεικνύουν την ανάγκη για ιατρική αξιολόγηση. Εάν ο πόνος:
- δεν υποχωρεί με απλά παυσίπονα ή παρεμβάσεις στο σπίτι
- είναι τόσο έντονος που επηρεάζει την καθημερινότητα σε μόνιμη βάση
- εμφανιστεί ξαφνικά σε μεγαλύτερη ηλικία, ενώ παλαιότερα δεν υπήρχε
- συνοδεύεται από υπερβολική αιμορραγία ή πήγματα αίματος
- εμφανίζεται κατά τη σεξουαλική επαφή
- εμφανίζεται κατά την ούρηση ή την αφόδευση
- εμφανίζεται για μεγάλο χρονικό διάστημα, όπως χρόνιος πυελικός πόνος
τότε είναι απαραίτητο να απευθυνθείτε σε έναν έμπειρο Γυναικολόγο που θα κάνει τη σωστή διάγνωση και θα ορίσει την κατάλληλη θεραπεία για την περίπτωσή σας.
Περίοδος και πόνος: Πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί συντηρητικά;
Η συντηρητική αντιμετώπιση περιλαμβάνει τη χρήση θερμοφόρας ή ζεστού επιθέματος χαμηλά στην κοιλιά για την χαλάρωση των μυών και τη μείωση του πόνου. Επίσης, η ήπια φυσική δραστηριότητα, όπως περπάτημα ή γιόγκα, μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση της αιμορραγίας και να μειώσει τις κράμπες. Ένας ακόμα τρόπος διαχείρισης του πρωτοπαθή πόνο περιόδου είναι οι τεχνικές χαλάρωσης όπως βαθιές αναπνοές, διαλογισμός ή ζεστό μπάνιο. Τέλος, η τήρηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής με επαρκή ύπνο, χωρίς άγχος, ισορροπημένη διατροφή και αποφυγή καπνίσματος ή υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ συμβάλλουν σημαντικά στην ένταση των συμπτωμάτων.
Περίοδος και πόνος: Πότε απαιτείται φαρμακευτική αγωγή;
Η φαρμακευτική αγωγή για τον πόνο της περιόδου απαιτείται όταν τα απλά μέτρα ανακούφισης δεν είναι αρκετά ή όταν ο πόνος επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο γυναικολόγος μπορεί να προτείνει μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα, τα οποία μειώνουν τις προσταγλανδίνες και περιορίζουν τις έντονες κράμπες. Επιπλέον, για τον ήπιο πόνο αποτελεσματική είναι και η παρακεταμόλη. Σε πιο επίμονες περιπτώσεις, χορηγούνται ορμονικές θεραπείες, όπως αντισυλληπτικά χάπια, ενέσεις ή ενδομήτρια σπιράλ με ορμόνες. Εναλλακτικά, οι συσκευές TENS προσφέρουν ανακούφιση μέσω ήπιων ηλεκτρικών ερεθισμάτων που μειώνουν την αίσθηση πόνου.
Περίοδος και πόνος: Μπορεί να αντιμετωπιστεί χειρουργικά;
Σε περιπτώσεις δευτεροπαθούς δυσμηνόρροιας, όπου ο πόνος οφείλεται σε παθήσεις όπως ενδομητρίωση ή ινομυώματα, μπορεί να χρειαστεί χειρουργική θεραπεία. Η χειρουργική θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει:
- Λαπαροσκόπηση: επιτρέπει τη διάγνωση και ταυτόχρονα την αφαίρεση εστιών ενδομητρίωσης.
- Αφαίρεση ινομυωμάτων: με λαπαροσκοπική ή ανοιχτή μέθοδο, ανάλογα με το μέγεθος και τη θέση.
- Θεραπεία αδενομύωσης: μπορεί να περιλαμβάνει ορμονική καταστολή ή, σε βαριές περιπτώσεις, χειρουργική αντιμετώπιση.
Συμπέρασμα
Οι πόνοι περιόδου είναι ένα συχνό φαινόμενο που οι περισσότερες γυναίκες βιώνουν σε κάποιο βαθμό. Το σημαντικό είναι κάθε γυναίκα να γνωρίζει πότε ο πόνος ξεπερνά τα φυσιολογικά όρια και να ζητά έγκαιρα βοήθεια από τον γυναικολόγο της. Με την κατάλληλη αξιολόγηση και την εξατομικευμένη θεραπεία, είναι δυνατόν να μειωθεί σημαντικά ο πόνος και να βελτιωθεί η ποιότητα ζωής.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον πόνο στην περίοδο μπορείτε να επικοινωνήσετε με τον Μαιευτήρα – Χειρουργό Γυναικολόγο Δρ. Λεωνίδα Παπαδόπουλο, ο οποίος διαθέτει μακρόχρονη εμπειρία στην ενδοσκοπική γυναικολογία και την αντιμετώπιση προβλημάτων που σχετίζονται με την έμμηνο ρύση.